Zastava: eerste Joegoslavische fabrikant van personenwagens

Zastava: eerste Joegoslavische fabrikant van personenwagens
Zastava was een Joegoslavisch, later Servisch personenautomerk. In het Servisch: Застава Ауто en de officiële naam luidt Zavodi Crvena Zastava, ofwel Rode Vlag Fabriek, afgekort Z.C.Z. De Zastava-fabriek werd in 1853 opgericht als wapenproducent en fabrikant van gereedschappen. In 1954 sloot Zastava een overeenkomst met Fiat om auto’s in licentie te produceren waardoor het de eerste Joegoslavische fabrikant van personenwagens werd.

Na diverse Fiats succesvol als Zastava geproduceerd te hebben begon in 1971 de bouw van de Zastava 101, gebaseerd op de Fiat 128. Men maakte bovendien een nooit door Fiat geleverde vijfdeurs hatchback die onder andere als Zastava 1100 werd geëxporteerd. In 1978 verscheen de driedeurs en zes jaar later de vierdeurs die Zastava 128 werd genoemd.

Amerikaanse carrière
In 1980 werd de Zastava Yugo gepresenteerd als opvolger van de Zastava 750. De modelnaam Yugo raakt zo ingeburgerd dat het in 1987 de officiële merknaam wordt. De oude 101 ging vanaf toen door het leven als Skala. In Nederland is de Yugo geleverd als 45, 55 en 65, in andere landen wordt de auto verkocht als Yugo Koral. In Amerika was de auto populair door zijn lage prijs. Maar toen bleek dat de kwaliteit niet om over naar huis te schrijven was zakten de verkopen in. Er is zelfs een cabriolet geproduceerd.

In 1987 werd de Yugo Florida gepresenteerd, in Nederland verkocht als Sana omdat de naam Florida al door Nissan geclaimd was. De auto was ontworpen door Giorgetto Giugiaro en stond op een compleet nieuw platform, maar leende tevens onderdelen van de Fiat Uno, Ritmo en Tipo. Door het uitbreken van de Balkanoorlog evenaarde de Florida niet het succes van de andere Yugo’s. Zastava kreeg te maken met economische sancties die tegen Servië werden getroffen, en in 1999 werd de fabriek in Kragujevac tijdens de Kosovo-oorlog gebombardeerd door de NAVO.

Wederopstanding
Na de oorlog werd er alleen nog voor de thuismarkt geproduceerd. De merknaam Yugo werd vervangen door Zastava en de Serviërs gingen door met de productie van de bestaande modellen. In 2000 werden de gemoderniseerde Koral In en Florida In gepresenteerd. Ook stond de Skala nog altijd op het programma. In 2005 kwam de Zastava 10, een Fiat Punto met ander merklogo, op de markt. In 2008 werd de productie van Zastava gestaakt. Tegenwoordig produceert de fabriek de Fiat 500L.

In Nederland begon Gremi Auto-import uit Groningen in 1971 met de invoer van de Zastava 750, 101 en 1300. Gremi importeerde ook Lada, maar dat bleek ten nadele van Zastava te werken. In 1986 werd de import gestaakt en in 1988 werd Yugo Nederland in het Gelderse Doesburg opgericht. In 1991 werden circa 125 Yugo's in Nederland verkocht. Sinds de EG in 1992 een boycot uitriep van alle Servische goederen, mochten er geen Yugo's meer ingevoerd worden zolang de Serviërs zich agressief opstelden. Op overtreding van de boycot stond een boete van een miljoen gulden. De boycot betekende een enorme strop voor het bedrijf.

Tekst: Arno Lommers

Bekijk meer foto's van diverse Zastava's op onze Facebook-pagina.
Dit artikel is gepubliceerd op 7 augustus 2016

Deel dit artikel op social media

Dit bericht delen op LinkedIn